SƠ ĐỒ BỐ CỤC SÁCH SÁNG THẾ KÝ

#

A. BỐ CỤC TỔNG QUAN

#

Giống như các sách khác trong Ngũ Kinh, tựa đề tiếng Hê-bơ-rơ của sách Sáng thế ký được lấy từ từ mở đầu בראשׁית (Bereshit) - có nghĩa là “Ban đầu”, trong khi tựa đề tiếng Anh “Genesis” là phiên âm, thông qua bản Vulgate (tiếng Latin, đầy đủ: “Liber Genesis, vulgò”), của tựa đề tiếng Hy Lạp (Γένεσις).

Cả hai tựa đề tiếng Hê-bơ-rơ và Hy Lạp đều mô tả thích hợp nội dung của sách, đây là một cuốn sách viết về nguồn gốc. Từ γένεσις (genesis) trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là “nguồn gốc, nguồn cội, dòng dõi, sự sáng tạo”. Trên thực tế, thuật ngữ này được sử dụng trong bản LXX để dịch từ תּוֹלְדוֹת (toledot) - “các thế hệ, lịch sử gia đình (dòng dõi của)” - một thuật ngữ được lặp lại nhiều lần đánh dấu mỗi phần trong sách, ví dụ Sáng thế ký 2:4; 5:1; 6:9; 11:27, …

Sách Sáng thế ký lần lượt mô tả nguồn gốc của vũ trụ, của nhân loại và của các tổ phụ dân tộc Y-sơ-ra-ên. Thật vậy, trọng tâm của sách bắt đầu từ vũ trụ, dần dần thu hẹp vào một gia đình (các tổ phụ của dân Y-sơ-ra-ên) xuyên suốt cả sách.

Chương 1 - Nguồn gốc thế giới
Chương 2–11 - Nguồn gốc các dân tộc
Chương 12–50 - Nguồn gốc dân Y-sơ-ra-ên

Cụ thể hơn, tác giả hoặc người biên soạn cuối cùng của sách Sáng thế ký đã sắp xếp tài liệu sao cho mỗi bước phát triển mới trong dòng lịch sử đều được giới thiệu bằng cụm từ אֵלֶּה תּוֹלְדוֹת (elleh toledot) - “Đây là dòng lịch sử (dòng dõi) của”. Có mười phần được bắt đầu với tiêu đề này (mười một nếu tính thêm sự lặp lại ở Sáng thế ký 36:1 và 36:9), và Sáng thế ký 1:1-2:3 đóng vai trò như khúc dạo đầu cho toàn bộ cuốn sách.

Mặc dù cùng sử dụng tiêu đề, “Đây là dòng dõi của …”, trong hầu hết các trường hợp, nhưng các phần có đặc điểm rất khác nhau. Các phần 1, 3, 6, 8, 10 là những tường thuật đầy đủ và chi tiết, trong khi các phần khác chủ yếu là phả hệ với ít chi tiết tường thuật.

Bắt đầu từ chương 11, các gia phả và phần tường thuật xen kẽ nhau. Hơn nữa, các đặc điểm của chương 1–11 cho thấy nó khác biệt rõ rệt so với phần còn lại từ chương 12 trở đi.

• Những chương mở đầu có góc nhìn toàn cầu, đề cập đến toàn thể nhân loại và rõ ràng có liên hệ nào đó với các truyền thống khác ở phương Đông về sự sáng tạo, trận lụt và nguồn gốc của nghệ thuật, thủ công và các dân tộc.
• Trong khi đó, chương 12–50 hầu như chỉ tập trung vào những vấn đề của dân Y-sơ-ra-ên. Chúng kể lại câu chuyện về tổ tiên của dân tộc một cách chi tiết, chỉ đề cập ngắn gọn đến nguồn gốc của một số dân tộc lân cận nhất của Y-sơ-ra-ên, chẳng hạn như Mô-áp, Am-môn và Ê-đôm.

Cuối cùng, khi suy ngẫm về nội dung của sách Sáng thế ký, chúng ta không bao giờ được quên rằng đây là cuốn đầu tiên trong bộ tác phẩm năm cuốn - Ngũ Kinh. Sách Sáng thế ký cung cấp bối cảnh cho lịch sử của cuộc xuất hành khỏi Ai Cập và việc ban luật pháp tại Si-na-i, được đề cập chi tiết trong các sách từ Xuất Ê-díp-tô ký đến Phục truyền luật lệ ký.

Theo niên đại của chính sách Sáng thế ký, cuốn sách đầu tiên của Ngũ Kinh trải dài khoảng hai nghìn năm, trong khi bốn cuốn tiếp theo chỉ bao gồm một trăm hai mươi năm. Điều này giúp đặt sách Sáng thế ký vào đúng góc nhìn. Nó không đứng riêng lẻ, mà chứa đựng bối cảnh thiết yếu để hiểu những sự kiện đã hình thành dân tộc Y-sơ-ra-ên và trở thành dân giao ước của Đức Giê-hô-va. Do đó, không có gì ngạc nhiên khi chúng ta tìm thấy hình bóng của lịch sử dân Y-sơ-ra-ên sau này trong câu chuyện về các tổ phụ.

Đến lượt mình, lịch sử nguyên thủy (chương 1–11) cũng phải được nhìn nhận từ góc độ này. Về cơ bản, nó có chức năng chuẩn bị và đặt các tổ phụ vào bối cảnh vũ trụ của họ. Đức Chúa Trời đã gọi Áp-ra-ham không phải là một vị thần địa phương, mà là Đấng Tạo Hóa toàn cõi vũ trụ. Chuỗi thảm họa giáng xuống nhân loại trước khi Áp-ra-ham được kêu gọi cho thấy lý do tại sao sự lựa chọn Áp-ra-ham, và hậu duệ của ông - dân Y-sơ-ra-ên, là cần thiết.

B. BỐ CỤC CHI TIẾT

#

I. NGUỒN GỐC CỦA THẾ GIỚI VÀ CÁC DÂN TỘC (1:1-11:26)

#

Con người hiện đại có những giả định về thế giới hoàn toàn khác với người sống ở thiên niên kỷ thứ hai trước Công nguyên. Do đó, khi đọc Sáng thế ký, chúng ta thường chú ý đến những điểm mà tác giả ban đầu coi là thứ yếu, trong khi bỏ qua những điều căn bản. Bằng cách xem xét bối cảnh phương Đông và vị trí của Sáng Thế Ký 1-11 trong toàn bộ cuốn sách, chúng ta hy vọng tránh được cạm bẫy này và hiểu Sáng thế ký theo đúng ý định ban đầu.

Việc nghiên cứu mối quan hệ giữa Sáng thế ký 1-11 và truyền thống phương Đông trước đó giúp làm rõ bối cảnh tư tưởng Kinh Thánh và nổi bật thông điệp độc đáo của nó. Dù Sáng thế ký chia sẻ nhiều giả định thần học với thế giới cổ đại, hầu hết các câu chuyện trong các chương này nên được đọc như là một quan điểm về thế giới, thay thế cho những quan điểm phổ biến ở vùng Cận Đông cổ đại. Sáng thế ký 1-11 là một luận thuyết phản biện mang tính thời đại, thách thức những quan niệm cổ xưa về bản chất của Đức Chúa Trời, thế giới và nhân loại.

Dù các nhà thần học Cơ Đốc chủ yếu tập trung vào Sáng thế ký 1-11 (đặc biệt 1-3), phần còn lại của sách tương đối bị lãng quên (mặc dù phần sau dài gấp khoảng bốn lần phần đầu). Sự phân bố nội dung cho thấy mối quan tâm của người kể chuyện (tức tác giả của Sáng thế ký) tập trung vào các tổ phụ hơn là lịch sử nguyên thủy. Rõ ràng, Sáng thế ký 1-11 chỉ đóng vai trò làm nền cho câu chuyện tiếp theo về các tổ phụ, và lịch sử của họ đến lượt mình làm nền cho cuộc xuất hành của dân Y-sơ-ra-ên ra khỏi Ai Cập cùng việc ban luật pháp tại Si-nai-i – chủ đề chính của bốn sách còn lại trong Ngũ Kinh, từ sách Xuất Ê-díp-tô ký đến Phục truyền luật lệ ký.

Để khám phá ý nghĩa nguyên thủy của Sáng thế ký - điều mà sách muốn truyền đạt với độc giả đầu tiên của nó, sự hiểu biết về thần thoại phương Đông cổ đại là điều cần thiết, để có thể đánh giá đúng những luận điểm mà Sáng thế ký 1-11 đưa ra, cũng như nắm bắt mối liên hệ giữa các chương mở đầu với câu chuyện về các tổ phụ.

Tuy nhiên, các độc giả hiện đại, với thế giới quan được định hình bởi khoa học hiện đại, thường gặp khó khăn trong việc kết nối Sáng thế ký với hệ tư tưởng đương đại. Nhiều vấn đề của chúng ta phát sinh từ việc hiểu sai ý đồ nguyên thủy của Sáng thế ký. Khi nắm bắt được những luận điểm chính của tác giả, nhiều mâu thuẫn giữa thế giới quan của họ và của chúng ta sẽ được hóa giải.

• Phần mở đầu: “Ban đầu Đức Chúa Trời dựng nên trời và đất …” (1:1-2:3)
• Phần thứ nhất: “Ấy là gốc tích trời và đất …” (2:4-4:26)
• Phần thứ hai: “Đây là sách chép dòng dõi của A-đam” (5:1-6:8)
• Phần thứ ba: “Nầy là dòng dõi của Nô-ê …” (6:9-9:29)
• Phần thứ tư: “Đây là dòng dõi của Sem, Cham, và Gia-phết …” (10:1-11:9)
• Phần thứ năm: “Đây là dòng dõi của Sem …” (11:10-26)

II. NGUỒN GỐC CỦA DÂN Y-SƠ-RA-ÊN QUA CÁC TỔ PHỤ (11:27-50:26)

#

• Phần thứ sáu: “Đây là dòng dõi của Tha-rê …” (11:27-25:11)
• Phần thứ bảy: “Đây là dòng dõi của Ích-ma-ên, con trai của Áp-ra-ham …” (25:12-18)
• Phần thứ tám: “Đây là dòng dõi của Y-sác, con trai Áp-ra-ham …” (25:19-35:29)
• Phần thứ chín: “Đây là dòng dõi của Ê-sau, …” (36:1-37:1)
• Phần thứ mười: “Đây là chuyện dòng dõi của Gia-cốp …” (37:2-50:26)

Recent Posts

#