TÂN ƯỚC LƯỢC KHẢO#
LỜI NÓI ĐẦU#
Nhiệm vụ của một sách lược khảo Tân Ước là cung cấp kiến thức về bối cảnh của Tân Ước, các giới thiệu mang tính chuyên môn và kỹ thuật (như phân tích văn bản, phương pháp nghiên cứu, lịch sử biên soạn, các vấn đề ngữ pháp, văn phong, và các yếu tố khác liên quan đến việc hiểu và giải nghĩa), và phần giải nghĩa sơ lược. Tuy nhiên, việc đọc sách lược khảo Tân Ước KHÔNG thể thay thế việc đọc chính bản văn Tân Ước. Vì sách này chỉ cung cấp những kiến thức cơ bản về Tân Ước, trách nhiệm của người đọc là phải tự nghiên cứu đào sâu trong lời Chúa để hiểu đúng về Lời của Ngài.
Sách này khuyến khích các độc giả tự mình đọc toàn bộ Tân Ước, từng đoạn một, và đối thoại với từng đoạn thông qua phần giải nghĩa sơ lược mà sách cung cấp. Bằng cách theo dõi mạch tư tưởng từ đoạn này sang đoạn khác, các độc giả sẽ nắm bắt được sự tiến triển trong câu chuyện và logic. Phần 1 và phần 2 của sách cung cấp kiến thức nền tảng và ngắn gọn về lịch sử giữa hai Giao Ước, Do Thái giáo và các vấn đề khác, giúp các độc giả dễ dàng kết nối giai đoạn sau của Cựu Ước với Tân Ước, là nội dung mà Phần 3-5 của sách sẽ tiếp tục giới thiệu.
Quan điểm thần học và phê bình của sách này thuộc truyền thống Cơ Đốc giáo Tin Lành. Trong một sách lược khảo, giới hạn về không gian và mục đích không cho phép trình bày đầy đủ các giả định, phương pháp cũng như xem xét toàn diện các quan điểm đối lập. Tuy nhiên, những quan điểm đó thường xuyên được đề cập, và tài liệu từ nhiều góc nhìn khác nhau thường xuất hiện trong phần gợi ý đọc thêm.
GIỚI THIỆU#
Tiếp cận Tân Ước#
Tân Ước bao gồm 27 sách với độ dài khác nhau, tạo thành phần thứ hai của Kinh Thánh nhưng chỉ chiếm một phần ba độ dài so với phần đầu, tức Cựu Ước. Cựu Ước bao trùm hàng ngàn năm lịch sử, trong khi Tân Ước chỉ tập trung vào một thế kỷ duy nhất – thế kỷ thứ nhất. Đây là giai đoạn then chốt khi, theo niềm tin Cơ Đốc, những lời tiên tri về Đấng Mê-si bắt đầu ứng nghiệm, kế hoạch cứu rỗi của Đức Chúa Trời đạt đến đỉnh điểm qua sự giáng thế của Con Ngài là Chúa Jesus Christ, và dân mới của Đức Chúa Trời – Hội Thánh – được hình thành. Tất cả đều dựa trên giao ước mới, nơi Đức Chúa Trời tha thứ tội lỗi của những ai tin nhận Chúa Jesus Christ nhờ sự chết thay và sự phục sinh thể xác của Ngài.
Thực chất, cụm từ “Tân Ước” (New Testament) có nghĩa là “giao ước mới”, đối lập với Cựu Ước – “giao ước cũ” (Old Testament) – nơi tội lỗi được tạm thời tha thứ qua các lễ tế bằng sinh tế. Những của lễ đó báo trước sự hy sinh trọn vẹn của Đấng Christ (Hê-bơ-rơ 9:11-14; 10:1-18). Cái chết tự nguyện của Ngài thiết lập giao ước mới và mở đường cho sự tha tội trọn vẹn (1 Cô-rinh-tô 11:25; Hê-bơ-rơ 9:15-17).
Tác giả và Niên đại#
Các sách Tân Ước (được viết bằng tiếng Hy Lạp khoảng năm 45–95) được hà hơi bởi Đức Chúa Trời, theo truyền thống Hội Thánh sơ khai, là của:
- Các sứ đồ Ma-thi-ơ, Giăng, Phao-lô, Phi-e-rơ
- Các cộng sự Mác, Lu-ca, Gia-cơ, Giu-đe (hai người sau là anh em cùng mẹ với Chúa Jesus)
Trong Kinh Thánh, các sách Tân Ước không được sắp xếp theo thứ tự thời gian viết. Chẳng hạn, ngoại trừ có thể là thư Gia-cơ, những thư tín sớm nhất của Phao-lô (không phải các sách Phúc Âm) mới là những sách được viết đầu tiên. Ngay cả trong nhóm các thư tín của Phao-lô, thứ tự cũng không theo niên đại: thư Ga-la-ti hoặc 1 & 2 Tê-sa-lô-ni-ca được viết trước thư Rô-ma (thư Rô-ma được xếp đầu chỉ vì nó dài nhất), còn trong các sách Phúc Âm, sách Mác có khả năng được viết trước sách Ma-thi-ơ.
Thứ tự các sách trong Tân Ước#
Thứ tự các sách trong Tân Ước tuân theo logic nhất định và hình thành từ truyền thống Cơ Đốc giáo:
Các sách Phúc Âm đứng đầu vì thuật lại các sự kiện trọng đại trong cuộc đời Chúa Jesus. Sách Phúc âm Ma-thi-ơ đứng đầu vì độ dài và mối liên hệ chặt chẽ với Cựu Ước (thường xuyên trích dẫn Cựu Ước và mở đầu bằng gia phổ nối với lịch sử Cựu Ước). Tiếp theo là sách Công-vụ các Sứ-đồ, ghi lại thành quả vinh quang từ Chúa Jesus qua câu chuyện Hội Thánh bùng nổ và lan rộng khắp xứ Palestine, Syria, Tiểu Á, Hy Lạp cho đến tận Rô-ma. Về mặt văn học, sách Công vụ là phần tiếp theo của sách Phúc âm Lu-ca, tạo thành bộ đôi Lu-ca – Công vụ. Sách Công vụ là sách lịch sử cuối cùng của Tân Ước.
Các thư tín và sách Khải huyền giải thích ý nghĩa thần học của lịch sử cứu chuộc trong các sách Phúc âm và hướng dẫn đời sống Cơ Đốc. Các thư tín của Phao-lô xếp trước, được sắp theo độ dài giảm dần (nhóm thư tín gửi Hội Thánh trước, nhóm thư gửi các cá nhân sau). Tiếp theo là thư Hê-bơ-rơ (dài nhất trong nhóm thư không phải của Phao-lô, có tác giả khuyết danh), rồi đến nhóm thư tín chung, bao gồm thư của Gia-cơ, Phi-e-rơ, Giăng, Giu-đe. Cuối cùng, Khải huyền – sách tiên tri về sự tái lâm của Đấng Christ – tạo nên cao trào kết thúc hoàn hảo cho cả Kinh Thánh.
MỤC LỤC#
PHẦN 1: CÁC TIỀN ĐỀ CHÍNH TRỊ, VĂN HÓA, VÀ TÔN GIÁO#
- Chương 1: Thời Kỳ 400 Năm Yên Lặng và Bối Cảnh Lịch Sử của Tân Ước
- Chương 2: Bối Cảnh Thế Tục Thời Tân Ước
- Chương 3: Bối Cảnh Tôn Giáo và Triết Học Thời Tân Ước
PHẦN 2: TÀI LIỆU VĂN HỌC VÀ LỊCH SỬ#
- Chương 4: Kinh Điển và Văn Bản Tân Ước
- Chương 5: Nghiên Cứu về Cuộc Đời của Chúa Jesus
- Chương 6: Giới Thiệu Tổng Quan về Cuộc Đời và Mục Vụ của Chúa Jesus
PHẦN 3: BỐN SÁCH PHÚC ÂM KINH ĐIỂN VÀ SÁCH CÔNG VỤ CÁC SỨ ĐỒ#
- Chương 7: Mác
- Chương 8: Ma-thi-ơ
- Chương 9: Lu-ca
- Chương 10: Giăng
- Chương 11: Công-vụ các Sứ-đồ
PHẦN 4: CÁC THƯ TÍN#
Chương 12: Các Thư Tín Sớm Nhất của Phao-lô#
- Ga-la-ti
- I Tê-sa-lô-ni-ca
- II Tê-sa-lô-ni-ca
Chương 13: Các Thư Tín Lớn của Phao-lô#
- I Cô-rinh-tô
- II Cô-rinh-tô
- Rô-ma
Chương 14: Các Thư Tín Trong Tù của Phao-lô#
- Phi-lê-môn
- Cô-lô-se
- Ê-phê-sô
- Phi-líp
Chương 15: Các Thư Tín Mục Vụ của Phao-lô#
- Tổng Quan
- I Ti-mô-thê
- Tít
- II Ti-mô-thê
- Phụ lục
Chương 16: Thư Hê-bơ-rơ#
Chương 17: Các Thư Tín Chung#
- Gia-cơ
- I Phi-e-rơ
- II Phi-e-rơ
- Giu-đe
- I Giăng
- II & III Giăng