[1] כִּי־תֵשֵׁב לִלְחוֹם אֶת־מוֹשֵׁל בִּין תָּבִין אֶת־אֲשֶׁר לְפָנֶיךָ ׃#
[1] Khi con ngồi ăn bữa với một quan trưởng, Hãy xét kỹ người ở trước mặt con;
[1] When you sit down to eat with a ruler, consider carefully what is before you,
[2] וְשַׂמְתָּ שַׂכִּין בְּלֹעֶךָ אִם־בַּעַל נֶפֶשׁ אָתָּה ׃#
[2] Nếu con có láu ăn, Khá để con dao nơi họng con.
[2] and put a knife to your throat if you possess a large appetite.
[3] אַל־תִּתְאָו לְמַטְעַמּוֹתָיו וְהוּא לֶחֶם כְּזָבִים ׃#
[3] Chớ thèm món ngon của người, Vì là vật thực phỉnh gạt.
[3] Do not crave that ruler’s delicacies, for that food is deceptive.
[4] אַל־תִּיגַע לְהַעֲשִׁיר מִבִּינָתְךָ חֲדָל ׃#
[4] Con chớ chịu vật vã đặng làm giàu; Khá thôi nhờ cậy khôn ngoan riêng của con.
[4] Do not wear yourself out to become rich; be wise enough to restrain yourself.
[5] הֲתָעִוף עֵינֶיךָ בּוֹ וְאֵינֶנּוּ כִּי עָשֹׂה יַעֲשֶׂה־לּוֹ כְנָפַיִם כְּנֶשֶׁר וָעיּף הַשָּׁמָיִם ׃ פ#
[5] Con há liếc mắt vào sự giàu có sao? Nó đã chẳng còn nữa rồi; Vì nó quả hẳn có mọc cánh, Và bay lên trên trời như chim ưng vậy.
[5] When you gaze upon riches, they are gone, for they surely make wings for themselves, and fly off into the sky like an eagle!
[6] אַל־תִּלְחַם אֶת־לֶחֶם רַע עָיִן וְאַל־תִּתְאָו לְמַטְעַמֹּתָיו ׃#
[6] Chớ ăn bánh của kẻ có mắt gian ác, Và đừng tham muốn những món ngon của hắn.
[6] Do not eat the food of a stingy person, do not crave his delicacies;
[7] כִּי כְּמוֹ־שָׁעַר בְּנַפְשׁוֹ כֶּן־הוּא אֱכֹל וּשְׁתֵה יֹאמַר לָךְ וְלִבּוֹ בַּל־עִמָּךְ ׃#
[7] Vì hắn tưởng trong lòng thể nào, thì hắn quả thể ấy. Hắn nói với con rằng: Hãy ăn uống đi; Nhưng trong lòng hắn chẳng hiệp cùng con.
[7] for he is like someone calculating the cost in his mind. “Eat and drink,” he says to you, but his heart is not with you;
[8] פִּתְּךָ־אָכַלְתָּ תְקִיאֶנָּה וְשִׁחַתָּ דְּבָרֶיךָ הַנְּעִימִים ׃#
[8] Miếng con đã ăn, con sẽ mửa ra, Và mất những lời hòa mĩ của con.
[8] you will vomit up the little bit you have eaten, and will have wasted your pleasant words.
[9] בְּאָזְנֵי כְסִיל אַל־תְּדַבֵּר כִּי־יָבוּז לְשֵׂכֶל מִלֶּיךָ ׃#
[9] Chớ nói vào lỗ tai kẻ ngu muội; Vì nó sẽ khinh dể sự khôn ngoan của các lời con.
[9] Do not speak in the ears of a fool, for he will despise the wisdom of your words.
[10] אַל־תַּסֵּג גְּבוּל עוֹלָם וּבִשְׂדֵי יְתוֹמִים אַל־תָּבֹא ׃#
[10] Chớ dời đi mộc giới cũ, Ðừng vào trong đồng ruộng của kẻ mồ côi;
[10] Do not move an ancient boundary stone, or take over the fields of the fatherless,
[11] כִּי־גֹאֲלָם חָזָק הוּא־יָרִיב אֶת־רִיבָם אִתָּךְ ׃#
[11] Vì Ðấng cứu chuộc của họ vốn quyền năng, Sẽ binh vực sự cáo tụng của chúng nó nghịch với con.
[11] for their Protector is strong; he will plead their case against you.
[12] הָבִיאָה לַמּוּסָר לִבֶּךָ וְאָזְנֶךָ לְאִמְרֵי־דָעַת ׃#
[12] Hãy chuyên lòng về sự khuyên dạy, Và lắng tai nghe các lời tri thức.
[12] Apply your heart to instruction and your ears to the words of knowledge.
[13] אַל־תִּמְנַע מִנַּעַר מוּסָר כִּי־תַכֶּנּוּ בַשֵּׁבֶט לֹא יָמוּת ׃#
[13] Chớ tha sửa phạt trẻ thơ; Dầu đánh nó bằng roi vọt, nó chẳng chết đâu. Khi con đánh nó bằng roi vọt,
[13] Do not withhold discipline from a child; even if you strike him with the rod, he will not die.
[14] אַתָּה בַּשֵּׁבֶט תַּכֶּנּוּ וְנַפְשׁוֹ מִשְּׁאוֹל תַּצִּיל ׃#
[14] Aét giải cứu linh hồn nó khỏi âm phủ.
[14] If you strike him with the rod, you will deliver him from death.
[15] בְּנִי אִם־חָכַם לִבֶּךָ יִשְׂמַח לִבִּי גַם־אָנִי ׃#
[15] Hỡi con, nếu lòng con khôn ngoan, Thì lòng ta cũng sẽ được vui mừng;
[15] My child, if your heart is wise, then my heart also will be glad;
[16] וְתַעְלֹזְנָה כִלְיוֹתָי בְּדַבֵּר שְׂפָתֶיךָ מֵישָׁרִים ׃#
[16] Phải, chánh ruột gan ta sẽ hớn hở Khi miệng con nói điều ngay thẳng.
[16] my soul will rejoice when your lips speak what is right.
[17] אַל־יְקַנֵּא לִבְּךָ בַּחַטָּאִים כִּי אִם־בְּיִרְאַת־יְהוָה כָּל־הַיּוֹם ׃#
[17] Lòng con chớ phân bì với kẻ hung ác; Nhưng hằng ngày hãy kính sợ Ðức Giê-hô-va.
[17] Do not let your heart envy sinners, but rather be zealous in fearing the LORD all the time.
[18] כִּי אִם־יֵשׁ אַחֲרִית וְתִקְוָתְךָ לֹא תִכָּרֵת ׃#
[18] Vì quả hẳn có sự thưởng thiện, Và sự trông đợi của con sẽ chẳng thành ra luống công.
[18] For surely there is a future, and your hope will not be cut off.
[19] שְׁמַע־אַתָּה בְנִי וַחֲכָם וְאַשֵּׁר בַּדֶּרֶךְ לִבֶּךָ ׃#
[19] Hỡi con, hãy nghe và trở nên khôn ngoan, Khá dẫn lòng con vào đường chánh.
[19] Listen, my child, and be wise, and guide your heart on the right way.
[20] אַל־תְּהִי בְסֹבְאֵי־יָיִן בְּזֹלֲלֵי בָשָׂר לָמוֹ ׃#
[20] Chớ đồng bọn cùng những bợm rượu, Hoặc với những kẻ láu ăn;
[20] Do not spend time among drunkards, among those who eat too much meat,
[21] כִּי־סֹבֵא וְזוֹלֵל יִוָּרֵשׁ וּקְרָעִים תַּלְבִּישׁ נוּמָה ׃#
[21] Vì bợm rượu và kẻ láu ăn sẽ trở nên nghèo; Còn kẻ ham ngủ sẽ mặc rách rưới.
[21] because drunkards and gluttons become impoverished, and drowsiness clothes them with rags.
[22] שְׁמַע לְאָבִיךָ זֶה יְלָדֶךָ וְאַל־תָּבוּז כִּי־זָקְנָה אִמֶּךָ ׃#
[22] Hãy nghe lời cha đã sanh ra con, Chớ khinh bỉ mẹ con khi người trở nên già yếu.
[22] Listen to your father who begot you, and do not despise your mother when she is old.
[23] אֱמֶת קְנֵה וְאַל־תִּמְכֹּר חָכְמָה וּמוּסָר וּבִינָה ׃#
[23] Hãy mua chân lý, Sự khôn ngoan, sự khuyên dạy, và sự thông sáng; chớ hề bán đi.
[23] Acquire truth and do not sell it — wisdom, and discipline, and understanding.
[24] גִּול יָגִול אֲבִי צַדִּיק ְיוֹלֵד חָכָם ויִשְׂמַח־בּוֹ ׃#
[24] Cha người công bình sẽ có sự vui vẻ lớn, Và người nào sanh con khôn ngoan sẽ khoái lạc nơi nó.
[24] The father of a righteous person will rejoice greatly; whoever fathers a wise child will have joy in him.
[25] יִשְׂמַח־אָבִיךָ וְאִמֶּךָ וְתָגֵל יוֹלַדְתֶּךָ ׃#
[25] Ước gì cha và mẹ con được hớn hở, Và người đã sanh con lấy làm vui mừng.
[25] May your father and your mother have joy; may she who bore you rejoice.
[26] תְּנָה־בְנִי לִבְּךָ לִי וְעֵינֶיךָ דְּרָכַי תִּרְצֶנָה ׃#
[26] Hỡi con, hãy dâng lòng con cho cha, Và mắt con khá ưng đẹp đường lối của cha.
[26] Give me your heart, my son, and let your eyes observe my ways;
[27] כִּי־שׁוּחָה עֲמֻקָּה זוֹנָה וּבְאֵר צָרָה נָכְרִיָּה ׃#
[27] Vì kị nữ vốn là một cái hố sâu, Và dâm phụ là một cái hầm hẹp.
[27] for a prostitute is like a deep pit; a harlot is like a narrow well.
[28] אַף־הִיא כְּחֶתֶף תֶּאֱרֹב וּבוֹגְדִים בְּאָדָם תּוֹסִף ׃#
[28] Nàng đứng rình như một kẻ trộm, Làm cho thêm nhiều kẻ gian tà trong bọn loài người.
[28] Indeed, she lies in wait like a robber, and increases the unfaithful among men.
[29] לְמִי אוֹי לְמִי אֲבוֹי לְמִי מִדוֹנִים לְמִי שִׂיחַ לְמִי פְּצָעִים חִנָּם לְמִי חַכְלִלוּת עֵינָיִם ׃#
[29] Ai bị sự hoạn nạn? Ai phải buồn thảm? Ai có sự tranh cạnh? Ai than xiết? Ai bị thương tích vô cớ? Ai có con mắt đỏ?
[29] Who has woe? Who has sorrow? Who has contentions? Who has complaints? Who has wounds without cause? Who has dullness of the eyes?
[30] לַמְאַחֲרִים עַל־הַיָּיִן לַבָּאִים לַחְקֹר מִמְסָךְ ׃#
[30] Tất những kẻ nán trễ bên rượu, Ði nếu thứ rượu pha.
[30] Those who linger over wine, those who go looking for mixed wine.
[31] אַל־תֵּרֶא יַיִן כִּי יִתְאַדָּם כִּי־יִתֵּן בַּכִּיס עֵינוֹ יִתְהַלֵּךְ בְּמֵישָׁרִים ׃#
[31] Chớ xem ngó rượu khi nó đỏ hồng, Lúc nó chiếu sao trong ly, Và tuôn chảy dễ dàng;
[31] Do not look on the wine when it is red, when it sparkles in the cup, when it goes down smoothly.
[32] אַחֲרִיתוֹ כְּנָחָשׁ יִשָּׁךְ וּכְצִפְעֹנִי יַפְרִשׁ ׃#
[32] Rốt lại, nó cắn như rắn, Chít như rắn lục;
[32] Afterward it bites like a snake, and stings like a viper.
[33] עֵינֶיךָ יִרְאוּ זָרוֹת וְלִבְּךָ יְדַבֵּר תַּהְפֻּכוֹת ׃#
[33] Hai mắt con sẽ nhìn người dâm phụ, Và lòng con sẽ nói điều gian tà;
[33] Your eyes will see strange things, and your mind will speak perverse things.
[34] וְהָיִיתָ כְּשֹׁכֵב בְּלֶב־יָם וּכְשֹׁכֵב בְּרֹאשׁ חִבֵּל ׃#
[34] Thật, con sẽ như người nằm giữa đáy biển, Khác nào kẻ nằm trên chót cột buồm vậy.
[34] And you will be like one who lies down in the midst of the sea, and like one who lies down on the top of the rigging.
[35] הִכּוּנִי בַל־חָלִיתִי הֲלָמוּנִי בַּל־יָדָעְתִּי מָתַי אָקִיץ אוֹסִיף אֲבַקְשֶׁנּוּ עוֹד ׃#
[35] Con sẽ nói rằng: Người ta đập tôi, nhưng tôi không đau; Người ta đánh tôi, song tôi không nghe biết: Khi tôi tỉnh dậy, tôi sẽ trở lại tìm uống nó nữa.
[35] You will say, “They have struck me, but I am not harmed! They beat me, but I did not know it! When will I awake? I will look for another drink.”