Wormwood thân mến,
Ta rất vui khi đọc thư cháu cho biết tuổi tác và công việc của bệnh nhân có thể, dù không chắc chắn, sẽ khiến hắn bị gọi nhập ngũ. Chúng ta muốn hắn sống trong sự bất an cực độ, để tâm trí hắn tràn ngập những hình ảnh mâu thuẫn về tương lai, mà mỗi hình ảnh lại khơi dậy hy vọng hoặc sợ hãi. Không gì tốt hơn sự căng thẳng và lo lắng khi không biết chuyện gì sắp xảy ra với mình. Trình trạng căng thẳng và lo lắng sẽ dựng lên trong tâm trí con người các rào chắn ngăn chúng đến với Kẻ Thù. Kẻ Thù muốn con người quan tâm đến những gì họ làm; còn việc của chúng ta là khiến chúng chỉ nghĩ đến những gì sẽ xảy ra với chúng.
Tất nhiên, bệnh nhân của cháu rồi cũng sẽ hiểu ra rằng hắn phải nhẫn nại thuận phục ý muốn của Kẻ Thù. Điều mà Kẻ Thù muốn ở đây, chính là việc bệnh nhân phải kiên nhẫn chấp nhận những khổ đau đã được định sẵn cho hắn. Mà khổ đau của hắn lúc này chính là nỗi lo âu và tương lai bất định. Điều hắn cần phải nói, đó là, “Xin ý Chúa được nên”; và vì hắn chịu đựng khổ nạn này hằng ngày, sự chu cấp sẽ được ban cho hắn mỗi ngày. Nhiệm vụ của cháu là đừng để tên bệnh nhân coi nỗi sợ hãi hiện tại như là “thập tự giá” mà hắn phải mang; thay vào đó, hãy khiến hắn chỉ bận nghĩ về những viễn cảnh khiến hắn ta sợ hãi.
Hãy để hắn ta coi những viễn cảnh mà hắn tự vẽ ra là những “thập tự giá” của riêng hắn: Hãy làm hắn quên mất rằng các viễn cảnh ấy không thể xảy ra đồng thời được, vì chúng mâu thuẫn nhau! Cháu hãy xúi giục bệnh nhân cố gắng rèn luyện sự chịu đựng ngoan cường và sự nhẫn nại cho tất cả những viễn cảnh đó ngay từ bây giờ. Bởi vì sự thuận phục thực sự trước hàng tá số phận giả định khác nhau cùng một lúc là điều gần như không thể. Kẻ Thù không giúp đỡ mấy cho những kẻ đang cố gắng làm điều đó. Tuy nhiên, chấp nhận nỗi đau thực tế đang diễn ra trong hiện tại, ngay cả khi nỗi đau đó bao gồm cả sự sợ hãi, lại dễ dàng hơn rất nhiều và thường được Kẻ Thù trực tiếp giúp đỡ.
Có một quy tắc thuộc linh quan trọng ở đây. Ta đã giải thích rằng cháu có thể làm suy yếu lời cầu nguyện của bệnh nhân bằng cách chuyển sự chú ý của hắn từ chính Kẻ Thù sang những cảm xúc của hắn về Kẻ Thù. Mặt khác, nỗi sợ hãi sẽ biến mất khi tâm trí bệnh nhân chuyển hướng từ các viễn cảnh khiến hắn sợ hãi sang chính nỗi sợ hãi (nỗi sợ này thực ra chỉ một hiện tượng tâm lý không mong muốn); và khi hắn coi nỗi sợ hãi là “thập tự giá” mà hắn phải mang, hắn sớm nhận ra nó chỉ là một hiện tượng tâm lý. Do đó, chúng ta có thể rút ra được một quy tắc chung: Trong tất cả các hoạt động của tâm trí có lợi cho mục đích của chúng ta, hãy khuyến khích bệnh nhân quên đi bản thân mình và tập trung vào đối tượng. Nhưng trong mọi hoạt động có lợi cho Kẻ Thù, hãy khéo léo làm cho tâm trí của hắn quay lại với chính mình.
Hãy để một lời xúc phạm hoặc một cơ thể phụ nữ khiến hắn ta chú ý ra ngoài bản thân đến mức hắn không nhận ra: “Bây giờ tôi đang rơi vào trạng thái gọi là Giận dữ", hoặc “bây giờ tôi đang rơi vào trạng thái gọi là Dục vọng”. Ngược lại, hãy để hắn nghĩ rằng: “Cảm xúc của tôi giờ đây đang trở nên sùng kính hơn”, hoặc “Cảm xúc tôi giờ đây đang trở nên nhân từ hơn”, khiến hắn ta tập trung vào bên trong, đến mức hắn không còn nhìn ra ngoài bản thân mình để thấy Kẻ Thù hay những người lân cận của hắn.
Về thái độ chung của hắn đối với chiến tranh, cháu không nên quá dựa dẫm vào những cảm xúc hận thù mà lũ con người thường rất thích bàn luận trong các tạp chí Cơ đốc hay chống Cơ đốc. Trong cơn đau khổ, bệnh nhân có thể được khuyến khích trả thù cá nhân bằng những cảm xúc thù hận nhắm vào mấy tên lãnh đạo người Đức. Điều này là tốt, nhưng chỉ ở mức độ hạn chế.
Thường thì nó chỉ là một kiểu hận thù khoa trương hoặc hoang đường, nhằm trút giận vào những kẻ chịu tội trong tưởng tượng. Hắn ta chưa từng gặp những người này ngoài đời thực – họ chỉ là những hình ảnh được nhào nặn từ những gì hắn ta đọc được trên báo chí. Kết quả của sự hận thù tưởng tượng này thường rất đáng thất vọng. Trong tất cả bọn con người, về điểm này, đám người Anh là những kẻ yếu đuối và đáng chê trách nhất. Chúng là những sinh vật thuộc giống loài khổ sở, luôn lớn tiếng tuyên bố rằng tra tấn là quá nhẹ nhàng với kẻ thù, nhưng lại mời trà và thuốc lá những tên phi công Đức bị thương xuất hiện ở cửa sau nhà chúng!
Dù cháu có làm gì đi nữa, bên trong tâm hồn tên bệnh nhân luôn tồn tại một chút thiện ý và một chút ác ý. Điều quan trọng là hướng ác ý đến những người hàng xóm gần gũi mà hắn gặp hàng ngày và hướng thiện ý cho những kẻ ở xa, tức những kẻ mà hắn ta không hề quen biết. Như vậy, ác ý sẽ trở nên thực tế, còn thiện ý thì hầu như chỉ tồn tại trong tưởng tượng. Không có ích lợi gì khi kích động lòng hận thù của hắn đối với người Đức, nếu trong lúc đó, một thói quen nguy hại về lòng nhân ái lại đang phát triển giữa hắn và người mẹ, hay với ông chủ của hắn, hay với người đàn ông mà hắn gặp trên xe lửa.
Hãy nghĩ về bệnh nhân của cháu như những vòng tròn đồng tâm, với ý chí nằm trong cùng, trí tuệ ở vòng tròn kế tiếp, và cuối cùng là trí tưởng tượng. Cháu khó có thể loại bỏ mọi thứ liên quan đến Kẻ Thù khỏi tất cả vòng tròn, nhưng cháu phải liên tục thúc đẩy những thứ đó ra xa cho đến khi chúng dừng lại ở vòng tròn tưởng tượng, và đưa tất cả những phẩm chất mà chúng ta mong muốn vào trong vòng tròn ý chí.
Chỉ khi nào các phẩm hạnh tốt đẹp xâm nhập được vào vòng tròn ý chí và được thực hành thành những thói quen, thì chúng mới thực sự gây nguy hiểm cho chúng ta. (Tất nhiên, ta không có ý nói về những gì mà tên bệnh nhân nhầm lẫn là ý chí của hắn, tức là sự lo âu và căng thẳng cùng với những quyết tâm gượng ép. Ta đang nói về vòng tròn trung tâm thực sự, thứ mà Kẻ Thù gọi là Tấm Lòng).
Mọi loại đức tính được tô vẽ trong trí tưởng tượng, hay được trí tuệ chấp nhận, hay thậm chí, ở mức độ nào đó, được trí tuệ yêu mến và ngưỡng mộ, đều sẽ không ngăn cản một bệnh nhân bước vào nhà Cha-chúng-ta: Thực tế, chúng thậm chí còn khiến tên bệnh nhân trở nên thú vị hơn cho chúng ta khi hắn xuống đấy.
Chú yêu quý của cháu,
Screwtape