Wormwood thân mến,
Ta hy vọng bức thư trước của ta đã thuyết phục được cháu rằng giai đoạn trầm lắng hay “khô hạn” mà bệnh nhân của cháu đang trải qua lúc này sẽ không tự động đưa linh hồn của hắn vào tay cháu, mà cần phải được khai thác một cách hợp lý. Những hình thức khai thác nên diễn ra như thế nào thì ta sẽ nói ngay bây giờ.
Trước hết, ta luôn nhận thấy rằng những giai đoạn Trầm của sự dao động tạo ra cơ hội tuyệt vời cho mọi cám dỗ nhục dục, đặc biệt là những cám dỗ về tình dục. Điều này có thể khiến cháu ngạc nhiên, bởi lẽ ở giai đoạn Thăng, dĩ nhiên, con người có nhiều năng lượng thể chất hơn và do đó tiềm ẩn ham muốn mãnh liệt hơn. Nhưng cháu phải nhớ rằng khả năng chống lại cám dỗ lúc đó cũng ở mức cao nhất. Sức khỏe và tinh thần mà cháu muốn sử dụng để khơi gợi dục vọng, than ôi, cũng có thể dễ dàng được chuyển hóa vào công việc, giải trí, suy tư, hoặc những thú vui vô hại khác. Đòn tấn công có cơ hội thành công cao hơn nhiều khi thế giới nội tâm của con người trở nên nhạt nhẽo, lạnh lẽo, và trống rỗng. Cũng cần lưu ý rằng tính dục trong giai đoạn Trầm có chất lượng khác biệt tinh tế so với giai đoạn Thăng - nó ít có khả năng dẫn đến hiện tượng nhạt nhẽo mà con người gọi là “tình yêu đôi lứa”, nhưng dễ bị lôi kéo vào những hành vi biến thái, và ít bị ảnh hưởng bởi những yếu tố hào phóng, giàu tưởng tượng, thậm chí tâm linh - những thứ thường khiến tình dục của con người trở nên đáng thất vọng.
Điều tương tự cũng áp dụng với những ham muốn khác của thể xác. Cháu có nhiều khả năng thành công biến bệnh nhân của cháu thành một kẻ nghiện rượu thực thụ bằng cách khuyến khích hắn uống rượu như một cách để xoa dịu khi hắn cảm thấy buồn chán và mệt mỏi, hơn là cổ vũ hắn sử dụng rượu như một phương thức để vui vẻ cùng bạn bè khi hắn hạnh phúc và cởi mở. Đừng bao giờ quên rằng khi chúng ta đối phó với bất kỳ niềm vui nào ở dạng lành mạnh, bình thường và thỏa mãn, chúng ta - theo một nghĩa nào đó - đang đứng trên lãnh địa của Kẻ Thù. Ta biết chúng ta đã thắng nhiều linh hồn thông qua khoái lạc. Thế nhưng đó là phát minh của Hắn, không phải của chúng ta. Hắn đã tạo ra khoái lạc: Tất cả những nghiên cứu của chúng ta cho đến giờ vẫn chưa thể tạo ra được một khoái lạc nào. Tất cả những gì chúng ta có thể làm là khuyến khích con người tận hưởng những khoái lạc mà Kẻ Thù đã tạo ra, vào những thời điểm, hay cách thức, hay mức độ, mà Hắn không cho phép. Vì thế, chúng ta luôn cố gắng đẩy khoái lạc ra khỏi trạng thái tự nhiên của nó, hướng đến trạng thái ít tự nhiên nhất, ít gợi nhắc đến Đấng Tạo Hóa của nó, và ít mang lại sự thỏa mãn nhất. Công thức là tạo ra sự khao khát ngày càng tăng cho sự khoái lạc ngày càng giảm. Cách này hiệu quả chắc chắn hơn; và nó cũng ngầu hơn. Lấy đi linh hồn của một người mà không cho hắn bất kỳ điều gì - đó chính là điều thực sự làm trái tim Cha Chúng ta vui thích. Và những giai đoạn Trầm chính là thời điểm để bắt đầu quá trình này.
Tuy nhiên, có một cách khác tận dụng giai đoạn Trầm hiệu quả hơn nữa; ý ta là thông qua chính những suy nghĩ của bệnh nhân về nó. Như mọi khi, bước đầu tiên là ngăn không cho kiến thức xâm nhập vào tâm trí hắn. Đừng để hắn nghi ngờ về quy luật Dao động. Hãy để cho hắn giả định rằng sự nhiệt huyết ban đầu khi cải đạo lẽ ra phải kéo dài mãi mãi, và nên phải kéo dài mãi mãi. Ở chiều ngược lại, hãy làm hắn tin rằng sự khô hạn hiện tại là tình trạng tồn tại vĩnh viễn. Một khi sự hiểu lầm này bám rễ trong đầu của hắn, cháu có thể tiến hành theo nhiều cách khác nhau. Tất cả tùy thuộc vào việc bệnh nhân của cháu thuộc tuýp người dễ nản lòng - dễ bị cám dỗ khiến tuyệt vọng, hay tuýp người ảo tưởng - dễ bị cháu trấn an rằng mọi thứ đều ổn.
Kiểu thứ nhất ngày càng trở nên hiếm hoi trong lũ loài người. Nếu bệnh nhân của cháu tình cờ thuộc kiểu này, mọi thứ sẽ rất dễ dàng. Cháu chỉ cần giữ hắn ta tránh xa những tín đồ Cơ đốc nhiều kinh nghiệm (một việc khá dễ dàng trong thời đại ngày nay), hướng sự chú ý của hắn ta vào những đoạn Kinh Thánh phù hợp, và sau đó thúc đẩy hắn ta làm công việc vô vọng này: Cố gắng khôi phục lại những cảm xúc đã từng có bằng sức riêng. Vậy là xong, chiến thắng là của chúng ta.
Nếu hắn ta thuộc kiểu người lạc quan hơn, nhiệm vụ của cháu là khiến hắn ngầm chấp nhận trạng thái thuộc linh nguội lạnh hiện tại và dần dần hài lòng với nó, tự thuyết phục bản thân rằng thực ra cũng không quá tệ. Trong vài tuần, cháu có thể kiến hắn ta hoài nghi về những ngày đầu quy đạo của hắn có phải là cảm xúc quá lố không. Hãy nói với hắn ta rằng “mọi thứ phải điều độ”. Một khi cháu dẫn hắn ta đến với suy nghĩ rằng “tôn giáo cũng tốt đấy, nhưng chỉ nên ở mức độ nào đó thôi”, cháu có thể yên tâm về linh hồn của hắn. Một tôn giáo có mức độ cũng có lợi cho chúng ta như không có tôn giáo nào cả - thậm chí còn thú vị hơn.
Một khả năng khác là tấn công trực tiếp vào đức tin của hắn. Một khi cháu đã khiến hắn tin rằng giai đoạn Trầm là vĩnh viễn, liệu cháu có thể thuyết phục hắn rằng “giai đoạn tín ngưỡng” của hắn cũng sẽ dần biến mất như tất cả các giai đoạn khác mà hắn từng trải qua trước đây không? Tất nhiên, không có lý luận hợp lý nào để chuyển từ “Tôi đang mất hứng thú với điều này” thành “Điều này là sai”. Nhưng, như ta đã nói trước đây, cháu phải dựa vào những thuật ngữ mơ hồ, chứ không phải lý luận. Chỉ riêng từ “giai đoạn” thôi cũng đã đủ để đạt được mục đích rồi. Ta chắc rằng sinh vật này đã trải qua nhiều giai đoạn trước đây - tất cả các giai đoạn đều thế - và rằng hắn luôn cảm thấy trịch thượng và hạ thấp những điều mà hắn đã trải qua, không phải vì hắn thực sự chỉ trích mà chỉ đơn giản là vì hắn đã trải qua chúng. (Cháu hãy chắc rằng hắn ta luôn được “nuôi dưỡng” bởi những ý tưởng mập mờ về Sự Tiến bộ, Sự Phát triển và Góc nhìn Lịch sử, và ta tin rằng cháu luôn cung cấp cho hắn nhiều cuốn Tiểu sử hiện đại để đọc, đúng chứ? Những nhân vật trong đó luôn “vượt qua” các Giai đoạn, phải không nào?)
Cháu hiểu vấn đề chứ? Hãy giữ tâm trí hắn ta tránh xa sự đối lập rõ ràng giữa Đúng và Sai. Những đúc kết sáo rỗng thật hữu ích - “Đây chỉ là một giai đoạn” - “Tôi đã trải qua tất cả những điều đó rồi” - và đừng quên một từ tuyệt vời “Độ tuổi Thanh Thiếu Niên”.
Chú yêu quý của cháu,
Screwtape