Chào các em trong lớp học Kinh Thánh,
Hôm nay anh viết cho các em về một chủ đề rất quen thuộc, nhưng lại bị hiểu lầm rất nhiều. Anh viết để các em nhìn lại chính mình, cũng như dùng những điều mình hiểu biết để tự bảo vệ bản thân trước những điều có thể gọi là “lừa dối” trong các đối nhân xử thế. Và điều đó cũng có nghĩa là các em cố gắng đừng đánh lừa chính mình và đánh lừa người khác, khi các em sử dụng khái niệm mà anh sắp nói đến sau đây.
Thế nào là một tình yêu thật?#
Người kia có yêu tôi không? Tôi có yêu người đó không? Vì sao họ nói họ yêu tôi, nhưng tôi lại không cảm nhận được? Vì sao tôi yêu người khác, nhưng họ lại không cảm nhận được tình yêu của tôi?
Trước hết, mình phải thiết lập thỏa thuận về từ ngữ với nhau. Trong bài này, khi anh dùng chữ “tình yêu,” “tình thương,” “thương yêu,” hay chỉ là “yêu,” thì anh đang nói chung về cả bốn loại tình yêu:
- (1) Tình yêu gia đình giữa cha mẹ, con cái và anh chị em;
- (2) tình yêu giữa hai người bạn, bao gồm bạn bè và bạn tại chốn công sở làm việc hay trường học;
- (3) tình yêu đôi lứa;
- và (4) tình yêu tha nhân, là tình yêu chúng ta dùng để yêu linh hồn người bị hư mất, hoặc yêu người nghèo khiến chúng ta làm từ thiện.
Về căn bản, chỉ có các mối quan hệ đó là tình yêu hay xen vào nhất thôi. Tình yêu đôi lứa cũng được liệt vào trong danh sách này vì căn bản của tình yêu đôi lứa là không có tình dục lẫn vào. Tình yêu đôi lứa và tình dục là hai thứ hoàn toàn không có liên quan đến nhau. Nhưng rất nhiều người lầm lẫn chỗ này, dẫn đến những vấn đề rất đau lòng. Nhưng đó không phải là phạm vi của chủ đề hôm nay, nên anh không bàn sâu vào nó.
Vậy, thế nào là tình yêu thật, mà người yêu và người được yêu đều cho đi và cảm nhận được qua lại với nhau?#
Có một điều rất thú vị đó là trong lúc ban đầu, Kinh thánh lại không nói về tình yêu nam nữ nhiều. Kinh thánh không hề nói A-đam yêu Ê-va hoặc là Áp-ra-ham yêu Sa-ra. Chỉ có một trường hợp hiếm hoi mà Kinh thánh nói về tình yêu nam nữ là giữa Y-sác và Rê-bê-ca (Sáng 24:67). Động từ trong trường hợp này là אהב. Động từ này diễn tả tình yêu giữa cha con (Sáng 22:2), giữa mẹ và con (Sáng 25:28), giữa vợ chồng (Sáng 24:67), đầy tớ và chủ (Xuất 21:5), hoặc giữa mẹ chồng nàng dâu (Ru 4:15), hay đối với dân chúng (1 Sam 18:16), v.v…
Vì thế, một cách để biết tình yêu thật là như thế nào, thì chúng ta phải đi tìm hiểu từng trường hợp mà động từאהב xuất hiện trong Kinh thánh, rồi chúng ta xem những người có liên quan thể hiện như thế nào qua tình yêu. Nhưng như vậy thì chúng ta sẽ phải viết cả một luận án tiến sĩ mới làm xong công trình nghiên cứu như vậy.
Cho nên, để giảm bớt khối lượng công việc nghiên cứu, chúng ta chỉ cần nhìn vào một tấm gương lớn nhất của tình yêu, rồi từ đó, chúng ta sẽ đưa ra một số ví dụ về các nhân vật trong Kinh thánh, là những người bày tỏ tình yêu thương cho nhau. Tấm gương lớn nhất trong Kinh thánh về tình yêu là Đức Chúa Trời Ba Ngôi, bao gồm Chúa Cha, Chúa Con, và Chúa Thánh Linh. Cả Ba Ngôi Đức Chúa Trời đều rất yêu thương chúng ta.
Tiếp theo, chúng ta phải tìm hiểu xem Kinh thánh dùng từ ngữ nào để mô tả tình yêu của Đức Chúa Trời dành cho chúng ta. Qua Kinh thánh, chúng ta biết rằng các tác giả thường dùng chữ חֶסֶד để mô tả tình yêu của Đức Chúa Trời dành cho con cái của Ngài.
Từ này có ba ngữ nghĩa: (1) sự xấu hổ (Lê 20:17; Châm 14:34) hoặc sự lợi dụng (Sirach 41:22) và (3) là tên của một người (1 Vua 4:10). Còn ngữ nghĩa thứ (2) của nó là từ ngữ Kinh thánh dùng để diễn tả tình yêu của Đức Chúa Trời dành cho con cái Ngài.
Từ חֶסֶד ở ngữ nghĩa thứ hai này xuất hiện khoảng 250 lần trong Cựu ước. Đây là một từ rất khó dịch sang các ngôn ngữ khác vì nó diễn tả một loại tình yêu cam kết giữa Đức Chúa Trời với tuyển dân Ngài. Kinh thánh tiếng Việt thường dịch là “sự nhân từ” (ví dụ, Thi thiên 143:8), còn tiếng Anh thì dịch là “lovingkindness”. Nhưng dịch như thế nó không lột tả hết sức mãnh liệt trong loại tình yêu này. Cho nên, anh tạm dịch lại là “unfailing love” hay là “tình yêu không phai tàn.” Tình yêu này không phai tàn vì nó đặt nền tảng trên giao ước một chiều mà Đức Chúa Trời lập với con cái Ngài. Trong giao ước đó, Ngài ban cho con người một loại tình yêu mà không có gì có thể làm Ngài hết yêu con người được.
Sang Tân ước, Phao-lô cũng nói đến loại tình yêu này trong Rô-ma 8:31-39. Còn Giăng thì mô tả tình yêu này khi ông nói về Chúa Giê-xu trong Giăng 13:1b. Và Gia-cơ thì nói là Thánh Linh của Đức Chúa Trời yêu chúng ta đến nỗi ghen tuông (Gia-cơ 4:5).
Vậy, khi yêu chúng ta thì Đức Chúa Trời làm gì cho chúng ta? Câu hỏi này đã vô tình kết luận một điều quan trọng về tình yêu của Đức Chúa Trời dành cho chúng ta, vì câu hỏi này có chữ “làm.” Điều đó có nghĩa là tình yêu của Đức Chúa Trời là tình yêu hành động. Đó cũng là nguyên tắc tình yêu của Thánh Kinh nói chung (xem 1 Giăng 3:18). Khi yêu chúng ta, Đức Chúa Trời chỉ muốn làm điều tốt cho chúng ta, ví dụ, ban cho chúng ta Con Một của Ngài để đem đến sự cứu rỗi cho chúng ta.
Tuy nhiên, ngay tại chỗ này, chúng ta cần phải chậm lại một chút để phân tích. Lý do là vì con người chúng ta hay “nhân danh” tình yêu ở chỗ này để “làm điều tốt” cho người mình yêu thương, nhưng lại là “theo ý muốn của chúng ta.” Ví dụ, cha mẹ hay nhân danh tình yêu để làm “điều tốt” cho con cái bằng cách “ép buộc” con cái mình học giỏi để trở thành kỹ sư, bác sĩ, với lý luận rằng, “Con học giỏi thì con có lợi chứ ai có lợi.” Nhưng thật ra, con học giỏi và làm nhiều tiền thì bố mẹ cũng “ké” được một ít về tài chính với lý luận tiếp theo rằng, “Con cái phải báo hiếu cho cha mẹ.” Sau đó, cha mẹ cũng được “thơm lây” khi đi nói với mọi người rằng, “Con tôi là ông này bà nọ.”
Có ba người mẹ ngồi lại nói chuyện với nhau. Người mẹ thứ nhất bảo, “Con trai tôi làm giám đốc công ty chế tạo dụng cụ y tế tiền tỉ. Nó đi vào công ty một cái, là mọi người cúi đầu nói, ‘Dạ chào sếp.’” Người mẹ thứ hai nói, “Tưởng gì hay, nhiêu đó mà cũng khoe. Con tôi làm cha nhà thờ, mọi người gặp con tôi đều cúi đầu thưa, ‘Lạy Cha.’” Người mẹ thứ ba ngồi im lặng nghe, không dám lên tiếng. Hai bà mẹ còn lại quay sang hỏi, “Con chị làm gì mà chị xấu hổ không dám khoe vậy.” Người mẹ thứ ba bây giờ mới chậm rãi lên tiếng, “Con tôi hồi nhỏ không được đi học vì nhà tôi nghèo. Nên nó đi tập thể hình. Vì thế, mỗi khi các cô gái trẻ trẻ gặp nó ngoài đường mà thấy cơ bắp của nó thì chỉ có thể thốt lên rằng, ‘Lạy chúa tôi.’”
Nói tóm lại, chúng ta phải hết sức cẩn thận khi “nhân danh” tình yêu để làm “điều tốt” cho người khác, vì nếu không khéo thì thật ra lại là chúng ta đang “ép” người khác đi theo đường lối của mình. Trong trường hợp này, chúng ta thật ra là đang “yêu bản thân” nhiều hơn là yêu người khác, vì chúng ta muốn mọi thứ đi theo ý của mình. Đức Chúa Trời không hề như vậy. Cha Thiên Thượng luôn làm điều tốt cho chúng ta, nhưng Ngài không bao giờ ép chúng ta đi theo ý Ngài. Dầu vậy, chúng ta phải hiểu rộng hơn về cách Đức Chúa Trời hành động. Một mặt, Ngài làm điều tốt cho chúng ta, nhưng không ép chúng ta làm theo. Ví dụ, Giăng 3:16 nói rằng Đức Chúa Trời ban Con Độc Sanh của Ngài cho chúng ta, nhưng không hề nói rằng Ngài ép mọi người phải tin Chúa Giê-xu. Ở điểm này, Đức Chúa Trời ban cho con người có quyền tự do lựa chọn. Mặt khác, có đôi lúc Đức Chúa Trời cũng điều hành mọi thứ theo ý Ngài muốn. Ví dụ trường hợp của Ba-la-am trong Dân số ký 22-24. Tuy nhiên, chúng ta cần hiểu rằng, cho dù trong trường hợp Đức Chúa Trời điều hành mọi việc theo ý của Ngài, thì động cơ của Ngài không phải là bởi vì Ngài tự yêu chính mình hoặc ích kỷ, nhưng vì Ngài là Đấng toàn tri, khôn ngoan siêu việt, và Ngài biết cái gì là tốt nhất cho thế giới này. Cho nên, về mặt này thì loài người hạn hẹp, mỏng manh, dại dột, và hay chết như chúng ta không thể so sánh với Ngài được.
Để tóm tắt, chúng ta có thể thấy những đặc điểm sau đây về tình yêu của Đức Chúa Trời.
- Tình yêu của Ngài là tình yêu hành động. Đức Chúa Trời không bao giờ nói yêu, nhưng Ngài “làm” yêu.
- Tình yêu của Ngài là tình yêu hi sinh. Đức Chúa Trời luôn hi sinh những gì Ngài có để cho con người có một cuộc sống tốt đẹp hơn. Ngài hi sinh Con Độc Sanh của Ngài cho chúng ta. Ngài cũng hi sinh thiên đàng của Ngài cho chúng ta; đó là, Ngài cho chúng ta được vào thiên đàng ở với Ngài đời đời. Ngài là Chúa, chúng ta là người, mắc mớ gì Ngài phải làm vậy? Nhưng Ngài vẫn hi sinh thiên đàng để tạo điều kiện cho chúng ta được ở với Ngài đời đời.
- Tình yêu của Ngài không có sự ép uổng. Đức Chúa Trời yêu chúng ta, muốn chúng ta làm theo ý Ngài. Nhưng Ngài để cho chúng ta có quyền lựa chọn.
- Khi Ngài hướng dẫn và tể trị mọi việc theo ý Ngài, thì đó là vì động cơ yêu thương và sự khôn ngoan siêu việt của Ngài. Ngay cả trong trường hợp này, Đức Chúa Trời cũng hành động vì tình yêu chứ không bao giờ vì lợi ích riêng của Ngài. Và vì thế, chúng ta không thể so sánh với Ngài, và càng không thể lấy điều này để nhân danh tình yêu và “ép” người khác làm theo ý mình.
Bây giờ, chúng ta hãy xem một ví dụ về một nhân vật trong Kinh thánh. Nhân vật này không được Kinh thánh dùng tình yêu để mô tả, nhưng trong các hành động của người này, tình yêu được lột tả. Nhân vật này là Giô-sép, chồng của Ma-ri, là mẹ phần xác của Chúa Giê-xu.
Khi Giô-sép biết tin Ma-ri có thai sau khi đã hứa gả cho mình, ông không hề vội vàng lấy “luật pháp” Môi-se ra để tra cứu xem mình cần phải làm gì, nhưng ông suy nghĩ ở trong lòng (Ma 1:19-20, “Toan đem đi để nhẹm. Song đang ‘ngẫm nghĩ’ về việc ấy…”). Ông ngẫm nghĩ cái gì? Ông ngẫm nghĩ rằng, “Làm sao để có thể bảo vệ người phụ nữ đã hứa gả cho mình, ngay cả khi cô ấy đã mang thai không phải bởi mình?” Yêu thương người khác là mình luôn tính làm sao để người khác không bị thiệt hại, ngay cả khi mình là người bị thiệt hại. Đây là loại tình yêu hi sinh.
Sau khi được thiên sứ giải thích tỏ tường, thì Giô-sép thức dậy, làm y như lời thiên sứ đã phán dặn, mà đem “vợ” về với mình. Đây là tình yêu thương bảo vệ người mình yêu trước mọi nguy hiểm cũng như trước sự dị nghị của xã hội. Thánh Kinh không hề mô tả Giô-sép và Ma-ri làm lễ cưới. Từ chỗ Giô-sép đang ngẫm nghĩ về chuyện của Ma-ri, đi đến chỗ thiên sứ hiện ra trong giấc mơ để giải thích, đến chỗ Thánh Kinh đột ngột chuyển từ “hứa gả” sang “vợ” mà không có một từ ngữ nào mô tả thời gian hai người cưới nhau. Không cần đám cưới. Vì đám cưới rùm beng lên, thì chưa chắc là có lợi cho Ma-ri. Giô-sép rất hiểu tình huống đang xảy ra. Ông hiểu rằng, điều quan trọng nhất bây giờ là bảo vệ Ma-ri, chứ không phải có một cái đám cưới hoành tráng. Và quan trọng hơn là ông phải gọi Ma-ri là vợ ngay lập tức, bỏ qua tất cả những truyền thống cưới gả của dân tộc, để cho mọi người “hiểu” (lầm) rằng, Ma-ri có chồng mới có thai.
Cuối cùng, Giô-sép không “ăn ở” với Ma-ri cho đến khi bà sanh Chúa Giê-xu. Đây là tình yêu của sự đồng hành và cảm thông. Giô-sép kìm chế nhu cầu tình dục của mình vì những lý do sau. Một là, Giô-sép hiểu rằng Ma-ri đang mang một trọng trách rất quan trọng bên mình, và ông phải bỏ qua nhu cầu tình dục của bản thân, để cùng Ma-ri thực hiện sứ mạng ảnh hưởng đến cả vận mệnh của thế giới (mặc dù lúc đó có thể Giô-sép không hiểu sâu xa về chức vụ của Chúa Giê-xu đến thế). Đối với Giô-sép, điều quan trọng lúc này là Con Đức Chúa Trời phải được sinh ra, chứ không phải nhu cầu tình dục của ông được giải quyết. Hai là, tuy Giô-sép có thể không hiểu hết sự vĩ đại của Chúa Giê-xu, nhưng điều căn bản mà ông hiểu đó là, “Đây là Con của Đức Chúa Trời.” Và vì thế, ông không dám động vào Ma-ri. Ông chỉ đồng hành cùng Ma-ri trên con đường sứ mạng quan trọng này. Người ta thường nói rằng, “Đàn ông đi biển có đôi, đàn bà vượt cạn đơn côi một mình.” Thế nhưng, Ma-ri chưa bao giờ cô đơn trong cuộc hành trình đầy gian nan này vì Giô-sép, người rất yêu bà luôn ở bên cạnh bà.
Tuy gia phổ của Chúa Giê-xu có bốn người đàn bà khác nữa, và bốn người đó có chung một đặc điểm là, mỗi người đều có hơn một người đàn ông ăn ở với mình. Nhưng đến Ma-ri thì sự việc thay đổi hoàn toàn. Ma-ri là một cô gái trinh trắng nguyên vẹn. Lý do là vì Con Đức Chúa Trời phải được sanh ra bởi một người nữ trinh trắng. Một là để bày tỏ quyền năng của Đức Chúa Trời. hai là để cho thấy hình bóng về việc Chúa Giê-xu không bị “lỗi” của Adam ảnh hưởng. Và ba là để không ai có thể nói rằng Con Đức Chúa Trời do một người phụ nữ không đàng hoàng về tình dục sanh ra. Và rồi Giô-sép xuất hiện bên cạnh Ma-ri, và ông được gọi là người “công chính,” là người sống tuân giữ theo luật pháp Môi-se. Trong vạn người nữ, Ma-ri được chọn vì bà có lòng vâng phục. Trong vạn người nam, Giô-sép được chọn vì ông là người biết cách yêu người khác (việc Ma-ri được hứa gả cho Giô-sép không phải là việc tình cờ, nếu chúng ta tin vào thần học về sự tể trị của Đức Chúa Trời).
Kết luận:#
Nếu người khác yêu bạn mà bạn không cảm nhận được, thì có một trong hai lý do sau, Một là có thể bạn và người đó không nói cùng ngôn ngữ tình yêu, cho nên, bạn chưa hiểu cách người kia thể hiện tình yêu với bạn. Hai là, người kia không hề yêu bạn, họ chỉ nhân danh tình yêu để làm điều ích kỷ mà họ muốn. Rồi dùng chữ “tình yêu” để làm bạn lầm tưởng là họ yêu bạn.
Nếu bạn yêu người khác mà họ không cảm nhận được, thì cũng có hai lý do. Có thể hai người có sự khác biệt về ngôn ngữ tình yêu. Trong trường hợp này, bạn cần ngồi lại với họ để nói cho họ biết ngôn ngữ tình yêu của bạn là gì, rồi bạn hỏi người đối diện về ngôn ngữ tình yêu của họ. Như vậy, cả hai sẽ hiểu nhau. Lý do thứ hai là, bạn chỉ yêu chính mình và muốn người đối diện làm theo điều bạn muốn. Rồi bạn nhân danh tình yêu để lừa người đối diện và đánh lừa chính mình mà thôi.
Nên nhớ rằng, “Lòng yêu thương phải cho thành thật. Hãy gớm sự dữ mà mến sự lành. Hãy lấy lòng yêu thương mềm mại và yêu nhau như anh em; hãy lấy lẽ kính nhường nhau” (Rô-ma 12:9-10). Và trên hết mọi điều đó, “Phải mặc lấy lòng yêu thương, vì là dây liên lạc của sự trọn lành” (Cô-lô-se 3:14b). Nếu một tổ chức luôn miệng nói yêu thương, nhưng lại có những hành động gây tổn thương và chia rẽ giữa các thành viên, thì tổ chức đó đang đánh lừa mọi người và tự đánh lừa chính mình.