Hai đoạn văn quan trọng trong thư tín của Phao-lô chỉ ra rằng câu trả lời cho câu hỏi này là có, nhưng chúng ta cần giải thích cẩn thận ý nghĩa của câu trả lời này. Thứ nhất, Ga-la-ti 5:13–14 xác nhận: “Hỡi anh em, anh em đã được gọi đến sự tự do, song chớ lấy sự tự do đó làm dịp cho anh em ăn ở theo tánh xác thịt, nhưng hãy lấy lòng yêu thương làm đầy tớ lẫn nhau.” Thứ hai, Rô-ma 13:8–10 nói: “Đừng mắc nợ ai chi hết, chỉ mắc nợ về sự yêu thương nhau mà thôi, vì ai yêu kẻ lân cận mình, ấy là làm trọn luật pháp. Vả, những điều răn này: Ngươi chớ phạm tội tà dâm, chớ giết người, chớ trộm cướp, chớ tham lam, và mọi điều răn khác nữa, bất luận điều nào, đều tóm lại trong một lời này: Ngươi phải yêu kẻ lân cận như mình. Sự yêu thương chẳng hề làm hại kẻ lân cận; vậy yêu thương là làm trọn luật pháp.”
Rõ ràng, Phao-lô dạy trong cả hai câu này rằng tình yêu thương làm trọn luật pháp. Trọng tâm của đạo đức theo Phao-lô là tình yêu thương (xem Rô-ma 12:9). Những “người hiểu biết” ở Cô-rinh-tô có thể sở hữu kiến thức, nhưng họ phải cẩn thận với lòng kiêu ngạo và tập trung vào việc xây dựng người khác bằng tình yêu thương (1 Cô-rinh-tô 8:1). Một số tín hữu ở Côrinhtô nghĩ rằng họ thuộc về tầng lớp tinh thần ưu tú vì những ân tứ thuộc linh họ có, đặc biệt nếu họ có ân tứ nói tiếng lạ. Nhưng Phao-lô nhắc nhở họ rằng tình yêu thương, thay vì ân tứ thuộc linh, là thước đo của sự trưởng thành thuộc linh (1 Cô-rinh-tô 13:1–13). Tình yêu thương là mục tiêu của sự hướng dẫn của Phao-lô (1 Timôthê 1:5), và tình yêu thương tóm gọn tất cả các mỹ đức (Cô-lô-sê 3:14).
Nếu các điều răn cụ thể của luật pháp được ưu tiên hơn tình yêu thương, thì Phao-lô sẽ rơi vào sự lý giải vụn vặt (tức là giải quyết các trường hợp cụ thể thông qua lý luận quá mức tinh tế). Trong trường hợp đó, một tài liệu văn học như Mishnah của người Do-thái sẽ phù hợp với đạo đức của Phao-lô hơn; những điều răn cụ thể là cần thiết để giải thích cách cư xử đúng đắn trong mọi tình huống. Nhưng Phao-lô nhấn mạnh rằng luật pháp hướng tới tình yêu thương chứ không phải ngược lại. Các tín hữu phải phân định trong mọi tình huống điều gì là yêu thương.
Cuộc sống quá phức tạp và đa dạng để có thể đưa ra luật lệ chi tiết về những gì chúng ta nên làm trong mọi hoàn cảnh. Do đó, các tín hữu được kêu gọi “phân định điều gì đẹp lòng Chúa” (Ê-phê-sô 5:10) trong mỗi tình huống. Thật vậy, chúng ta được kêu gọi cầu nguyện, để có thể đạt được “sự khôn ngoan và hiểu biết thuộc linh,” qua đó giúp chúng ta sống một cách làm đẹp lòng Đức Chúa Trời (Cô-lô-se 1:9–10). Tương tự, Phao-lô cầu nguyện trong sách Phi-líp rằng tình yêu thương sẽ gia tăng, nhưng sẽ được định hình bởi “sự thông biết và suy hiểu” (Phi-líp 1:9). Kết quả là các tín hữu sẽ có khả năng “nghiệm thử những sự tốt lành hơn” (Phi-líp 1:10). Cả hai lời cầu nguyện này minh họa quan điểm đang được trình bày ở đây, vì việc thực hành điều yêu thương đôi khi không phải lúc nào cũng rõ ràng. Điều đó đòi hỏi sự trưởng thành, khôn ngoan và cầu nguyện để đánh giá điều gì phù hợp và yêu thương trong những chi tiết cụ thể của cuộc sống hàng ngày. Cách hành động yêu thương không thể được xác định trước bằng các luật lệ chi tiết. Nhiều tình huống mà chúng ta đối mặt không thể được dự đoán trước, vì vậy Phao-lô kêu gọi các tín hữu suy ngẫm về cách yêu thương để đáp ứng một cách đúng đắn.
Nếu tình yêu trọng tâm của đạo đức theo Phao-lô, thì Rô-ma 13:9 cảnh báo chúng ta về một sai lầm phổ biến khác. Nếu biến Phao-lô thành một người lý giải luật pháp quá mức là một sai lầm nghiêm trọng, thì việc nói rằng các chuẩn mực đạo đức có thể tách rời khỏi tình yêu thương cũng sai tương tự. Tình yêu thương làm trọn các chuẩn mực đạo đức phản ánh bản chất của Đức Chúa Trời. Do đó, không ai có thể tuyên bố một cách đáng tin rằng họ đang đi trên con đường của tình yêu thương nếu họ phạm tội ngoại tình, giết người, ăn cắp, tham lam, v.v. Phao-lô nói theo luật pháp ở đây, vì ông làm rõ rằng những gì ông nói áp dụng cho “bất kỳ điều răn nào khác.” Tình yêu thương không thể bị giới hạn bởi các điều răn, nhưng nó cũng không vi phạm chúng. Các điều răn không thể chứa đựng toàn bộ tình yêu thương hoặc thậm chí bản chất của tình yêu thương, nhưng chúng có thể bao hàm một khía cạnh cụ thể của tình yêu thương. Những gì Phao-lô nói về các điều răn cứu chúng ta khỏi sự cảm tính và lừa dối. Sự cảm tính định nghĩa tình yêu dựa trên cảm xúc và do đó có thể bào chữa cho sự vô luân. Ví dụ, Phao-lô cấm ly hôn (1 Cô-rinh-tô 7:10–11), nhưng sự cảm tính có thể biện minh cho nó và do đó mâu thuẫn với điều thực sự yêu thương. Tình yêu thương giống như một con sông làm tươi mới linh hồn con người, nhưng các chuẩn mực đạo đức cung cấp ranh giới để con sông không bị lan tỏa quá mức mà vẫn giữ được sức mạnh và năng lượng của nó. Vì con người là tội nhân, họ dễ bị lừa dối và có thể cho rằng một hành động trái ngược với tình yêu là công chính. Các chuẩn mực đạo đức quy định bản chất của tình yêu thương, làm rõ điều gì là công chính và điều gì là không công chính.
TÓM TẮT
Theo Phao-lô, ý định và mục đích của luật pháp được hoàn tất khi chúng ta yêu thương lẫn nhau. Các chuẩn mực đạo đức giải thích con đường của tình yêu, chỉ ra cách tình yêu thể hiện. Tuy nhiên, tình yêu không được tóm gọn trong việc giữ các điều răn, vì một người có thể tuân giữ các điều răn nhưng vẫn thất bại trong việc yêu thương. Tình yêu lớn hơn việc giữ các điều răn, dù nó không ít hơn việc giữ các điều răn. Tình yêu luôn tìm kiếm điều gì xây dựng và tốt lành cho người khác, và không chỉ hài lòng với việc tính toán xem liệu một người đã thực hiện đúng luật lệ hay chưa. Nói cách khác, tình yêu luôn tìm kiếm điều gì sẽ mang lại vinh quang lớn nhất cho Đức Chúa Trời trong cuộc sống của người lân cận.
Câu Hỏi Thảo Luận
- Nan đề của việc hiểu luật pháp theo thuật ngữ của sự lý giải vụn vặt (moral casuistry) là gì?
- Tại sao chúng ta vẫn cần các chuẩn mực đạo đức để định nghĩa tình yêu?
- Bằng chứng văn bản nào trong thư của Phao-lô minh họa tính trung tâm của tình yêu?
- Bạn có đồng ý rằng “tình yêu lớn hơn việc tuân giữ các điều răn, dù nó không ít hơn việc tuân giữ chúng” không?
- Lời kêu gọi yêu thương phù hợp thế nào với tính trung tâm của phúc âm về ân điển?