Thư Gia-cơ là một bức thư thực tiễn, có khả năng được viết cho những người Do Thái sống bên ngoài Israel (Gia-cơ 1:1). Gia-cơ có một mục đích giới hạn và vì thế không đề cập đến nhiều vấn đề trọng tâm của đức tin Cơ Đốc. Chẳng hạn, sự chết và sự sống lại của Chúa Giê-xu Christ thậm chí không được nhắc đến. Vì vậy, chúng ta không ngạc nhiên khi thấy rằng Gia-cơ không trình bày một sự thảo luận toàn diện về luật pháp. Tuy nhiên, những điều ông nói vẫn mang ý nghĩa quan trọng.
Gia-cơ nhắc nhở người đọc rằng sự vâng giữ chỉ một phần của luật pháp là chưa đủ. Tội lỗi cụ thể mà Gia-cơ đề cập là sự thiên vị (Gia-cơ 2:1–13), tức là ưu ái người giàu hơn người nghèo. Những kẻ thiên vị “bị luật pháp kết tội như là kẻ phạm pháp” (Gia-cơ 2:9). Luật pháp mà họ vi phạm được ghi trong Lê-vi ký 19:18, nơi Đức Chúa Trời truyền lệnh cho dân Y-sơ-ra-ên phải yêu thương người lân cận như chính mình. Có lẽ Gia-cơ cũng đang suy ngẫm về Lê-vi ký 19:15, “Các ngươi không được làm điều bất công trong sự xét xử; không được thiên vị người nghèo hay xu nịnh người quyền thế, nhưng phải lấy sự công bình mà xét xử kẻ lân cận của mình.” Khi Gia-cơ suy nghĩ về sự thiên vị, ông nhận xét: “Vì ai giữ trọn luật pháp mà phạm một điều thì trở nên có tội với cả luật pháp” (Gia-cơ 2:10). Một minh họa theo sau để người đọc có thể hiểu rõ sự thật được truyền tải. Không ai có thể tự nhận mình là người giữ luật pháp nếu họ kiêng cữ ngoại tình nhưng lại phạm tội giết người. Sự vâng giữ một phần của luật pháp trong khi vi phạm phần khác không phải là điều đáng khen ngợi. Việc không tuân giữ bất kỳ phần nào của luật pháp khiến một người trở thành kẻ phạm pháp thay vì người giữ luật. Vì vậy, có vẻ như Gia-cơ đồng ý với điều chúng ta đã thấy trong Phao-lô: Đức Chúa Trời đòi hỏi sự vâng giữ trọn vẹn luật pháp của Ngài.
Tầm quan trọng của việc thực hành luật pháp cũng được thể hiện rõ trong Gia-cơ 4:11, “Hỡi anh em, đừng nói xấu nhau. Ai nói xấu anh em mình hay xét đoán anh em mình tức là nói xấu luật pháp và xét đoán luật pháp. Nếu ngươi xét đoán luật pháp, thì ngươi không phải là kẻ làm theo luật pháp, nhưng là người xét đoán.” Điều Gia-cơ thực sự muốn nói qua câu này không dễ hiểu. Tuy nhiên, điều rõ ràng là luật pháp cần được vâng giữ hơn là đánh giá hay phân tích. Những kẻ phỉ báng người khác đã đặt mình lên trên luật pháp, và do đó họ ngầm đặt mình vào vị trí xét đoán luật pháp. Thái độ khiêm nhu không phải là xem xét luật pháp mà là thực hành nó.
Nếu chúng ta quay lại cuộc thảo luận về sự thiên vị, Gia-cơ xác định luật pháp là “luật pháp hoàng gia” (Gia-cơ 2:8). Một lần nữa, ý nghĩa của cụm từ này có phần khó nắm bắt. Có lẽ luật pháp được gọi là “hoàng gia” vì nó đến từ Đức Chúa Trời, Đấng Tối Cao và Vua của muôn loài, và do đó mang tính uy quyền và ràng buộc. Cách hiểu này phù hợp với Gia-cơ 2:8–12, nơi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hành luật pháp. Cách đọc này cũng phù hợp với sứ điệp chung của Gia-cơ, vì ông nhấn mạnh rằng luật pháp phải được thực thi trong đời sống.
Nội dung của luật pháp đối với Gia-cơ là gì? Những người tin Chúa có còn bị ràng buộc bởi luật pháp Cựu Ước không? Dễ dàng nhận thấy tính Do Thái trong thư Gia-cơ, điều này có thể dẫn đến kết luận rằng luật pháp Môi-se vẫn là tiêu chuẩn cho người tin Chúa. Gia-cơ rõ ràng dựa vào Cựu Ước một cách đáng kể. Như đã đề cập trước đó, những lời ông nói về sự thiên vị có vẻ xuất phát từ sự lên án hành vi thiên vị trong Lê-vi ký 19:15. Chắc chắn, mối quan tâm của Gia-cơ đối với các góa phụ và trẻ mồ côi cũng có nền tảng sâu sắc trong lòng sùng kính và giáo huấn của Cựu Ước (Gia-cơ 1:27; Xuất Ê-díp-tô ký 22:22; Phục truyền 10:18). Quan tâm đến lời nói gây dựng (Gia-cơ 3:1–12) và sự khôn ngoan thánh khiết (Gia-cơ 3:13–18) phần nào được lấy từ văn học khôn ngoan của Cựu Ước. Việc lên án người giàu áp bức kẻ nghèo (Gia-cơ 5:1–6) phù hợp với sự quở trách của các tiên tri đối với tầng lớp giàu có trong Cựu Ước (A-mốt 2:6–8; 4:1–3; Phục Truyền 24:14–15). Ngoài ra, Gia-cơ trích dẫn hai điều răn từ Mười Điều Răn, trong đó cấm giết người và ngoại tình (Gia-cơ 2:11; Xuất Ê-díp-tô ký 20:13–14).
Tuy nhiên, điều đáng chú ý là những gì không được đề cập. Gia-cơ không nhắc đến phép cắt bì, ngày Sa-bát hay luật thực phẩm. Các khía cạnh nghi lễ của luật pháp hoàn toàn vắng mặt, và thực tế này càng đáng chú ý hơn khi nhớ rằng thư Gia-cơ được gửi cho các Cơ Đốc nhân gốc Do Thái (Gia-cơ 1:1). Rõ ràng, Gia-cơ xem Cựu Ước là có thẩm quyền, thậm chí trích dẫn một số điều răn trong luật pháp như những lẽ thật có giá trị. Nếu những Hội thánh được đề cập đều là Hội thánh Do Thái, thì có khả năng các tín hữu trong đó vẫn giữ ngày Sa-bát, tuân theo luật thực phẩm và đã chịu cắt bì. Tuy nhiên, Gia-cơ không hề nhắc đến các điều luật này, mặc dù ông trích dẫn các điều răn khác trong Cựu Ước với tư cách là thẩm quyền. Thật vậy, Gia-cơ có thể đang ám chỉ Thi thiên 19:7 khi ông gọi luật pháp Đức Chúa Trời là “luật pháp trọn vẹn” (Gia-cơ 1:25).
Chìa khóa để hiểu được quan điểm của Gia-cơ về luật pháp là phân biệt điều ông nói về “lời” và “luật pháp của sự tự do.” Luật pháp này được nhắc đến hai lần trong Gia-cơ (Gia-cơ 1:25; 2:12). Việc giải mã ý nghĩa của cụm từ này được hỗ trợ bởi bối cảnh mà nó xuất hiện, vì trong mỗi trường hợp, Gia-cơ đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc làm theo ý muốn của Đức Chúa Trời (Gia-cơ 1:19–25; 2:8–13). Do đó, luật pháp này giải phóng con người khỏi xiềng xích của tội lỗi, để họ có thể làm theo ý muốn của Ngài. Gia-cơ có đang nói về luật pháp Môi-se không? Nếu đúng, có vẻ như ông mâu thuẫn với Phao-lô, là người lập luận rằng luật pháp làm gia tăng vi phạm (Rô-ma 5:20; Ga-la-ti 3:19) và rằng nó mang đến sự chết thay vì sự sống (2 Cô-rinh-tô 3:6–7; Rô-ma 7:5–25). Tuy nhiên, có nhiều lý do để tin rằng khi nói về “luật pháp của sự tự do,” Gia-cơ đang đề cập đến Phúc Âm hơn là luật pháp Môi-se.
Việc “luật pháp của sự tự do” ám chỉ Phúc Âm được xác nhận qua cách Gia-cơ hiểu về “lời” (logos). Chúng ta đọc thấy trong Gia-cơ 1:18, “Ấy chính Ngài theo ý muốn mình đã dùng lời chân thật sinh chúng ta.” Gia-cơ đang nói đến sự sống mới mà Cơ Đốc nhân nhận lãnh. Sự tái sinh này có nguồn gốc từ “lời chân thật,” một cách khác để mô tả Phúc Âm. Luật pháp giải phóng, do đó, chính là Phúc Âm của Chúa Giê-xu Christ. Đây chính là “lời đã trồng vào lòng, có thể cứu linh hồn anh em” (Gia-cơ 1:21). Sự cứu rỗi được nói đến ở đây là sự cứu rỗi trong thời kỳ cuối cùng, giải thoát con người khỏi cơn thịnh nộ của Đức Chúa Trời vào Ngày Sau Rốt. Phương tiện cứu rỗi ở đây chính là “lời đã trồng vào lòng.” Gia-cơ dựa trên lời hứa của giao ước mới trong Giê-rê-mi. Đức Chúa Trời hứa rằng: “Ta sẽ đặt luật pháp Ta trong lòng họ, và sẽ chép vào trí họ. Ta sẽ làm Đức Chúa Trời của họ, và họ sẽ làm dân Ta… Vì Ta sẽ tha sự gian ác của họ, và chẳng nhớ đến tội lỗi họ nữa” (Giê-rê-mi 31:33–34). “Lời” này đã được trồng vào lòng vì nó hiện đang được chép trên lòng của dân sự Chúa.
Cả Gia-cơ 1:18 và 1:21 đều nhấn mạnh ân điển của Đức Chúa Trời, vì chính lời quyền năng của Ngài đã tạo ra sự sống mới và cứu con người vào Ngày Phán Xét. Do đó, luật pháp mang đến sự tự do không phải là luật pháp Môi-se, mà là lời Phúc Âm, đem lại sự sống. Vì vậy, khi Gia-cơ nói về việc làm theo lời (Gia-cơ 1:22–23), thực hiện “luật pháp hoàng gia” (Gia-cơ 2:8), hoặc “luật pháp của sự tự do” (Gia-cơ 1:25; 2:12), ông nghĩ đến sự vâng lời mới được tạo ra bởi Phúc Âm. Chính Phúc Âm này làm cho con người trở nên mới, và sự vâng phục của con người là kết quả của công tác ân điển của Đức Chúa Trời. Cách hiểu này càng được củng cố khi chúng ta nhớ rằng Gia-cơ không đề cập gì đến phép cắt bì, luật thực phẩm hay ngày Sa-bát. Người tin Chúa không còn dưới quyền của giao ước Môi-se và các luật lệ của nó nữa. Thay vào đó, chính lời Phúc Âm, được ứng nghiệm trong giao ước mới, đã xuất hiện với sự giáng lâm của Chúa Giê-xu Christ.
TÓM TẮT
Gia-cơ nhấn mạnh việc vâng giữ luật pháp hoàng gia và luật pháp trọn vẹn. Tuy nhiên, như chúng ta đã thấy, sự tuân giữ này xuất phát từ lời của Phúc Âm, đem lại sự sống. Gia-cơ không đề cập đến luật pháp nghi lễ mà tập trung vào đức tin, dẫn dắt người tin Chúa bước vào đời sống mới.
Câu Hỏi Thảo Luận
- Gia-cơ muốn nói gì khi nhắc đến “luật pháp hoàng gia”?
- Mối quan hệ giữa “luật pháp của sự tự do” và “lời chân thật” trong thư Gia-cơ là gì?
- Gia-cơ ám chỉ điều gì khi nói về “lời đã trồng vào lòng” (Gia-cơ 1:21), và tại sao điều này lại quan trọng?
- Vì sao đáng chú ý khi Gia-cơ không đề cập đến luật pháp nghi lễ?
- Có phải Gia-cơ đòi hỏi sự vâng giữ trọn vẹn luật pháp không? (Gia-cơ 2:10–11)