Khi xem xét toàn bộ Tân Ước, rõ ràng các tác giả Kinh Thánh tin rằng giao ước Môi-se chỉ có tính tạm thời và những người tin Chúa không còn bị ràng buộc để thực hiện các quy định của nó nữa. Tác giả thư Hê-bơ-rơ đưa ra lập luận lâu dài chống lại việc quay trở lại chức thầy tế lễ A-rôn và hệ thống tế lễ Lê-vi. Ông không cho rằng giao ước Môi-se là một sai lầm ngay từ ban đầu. Thay vào đó, ông đặt lập luận của mình trên nền tảng lịch sử cứu rỗi. Bây giờ Chúa Giê-xu đã đến với tư cách là Thầy Tế Lễ theo phẩm trật Mên-chi-xê-đéc, việc quay lại chức tế lễ Lê-vi sẽ đồng nghĩa với việc chối bỏ sự hy sinh của Ngài. Các thầy tế lễ A-rôn và các lễ tế trong Cựu Ước không bị bác bỏ hoàn toàn; thay vào đó, chúng được xem xét theo phương diện kiểu mẫu. Chức tế lễ và các lễ tế trong Cựu Ước đã hướng về và dự báo trước sự hy sinh của Chúa Giê-xu Christ. Chúng chỉ là cái bóng, còn Ngài là thực chất. Những con sinh tế trong Cựu Ước không thể thực sự đem lại sự tha thứ, nhưng sự hy sinh của Chúa Giê-xu có giá trị chuộc tội vì Ngài là một sinh tế tự nguyện và vô tội. Việc các lễ tế trong Cựu Ước phải lặp đi lặp lại cho thấy chúng không thực sự xóa bỏ tội lỗi, trong khi sự hy sinh một lần đủ cả của Chúa Giê-xu có giá trị chuộc tội trọn vẹn và vĩnh viễn.
Tác giả thư Hê-bơ-rơ khẳng định rằng sự thay đổi chức tế lễ cũng dẫn đến sự thay đổi luật pháp (Hê-bơ-rơ 7:11–12). Thật vậy, ông tuyên bố rằng luật pháp không đem lại sự hoàn thiện mà yếu kém và vô ích (Hê-bơ-rơ 7:18–19). Trong bối cảnh này, rõ ràng ý chính của ông là luật pháp không đem lại sự chuộc tội trọn vẹn và cuối cùng. Ông tiếp tục lập luận rằng lời hứa về một giao ước mới cho thấy rằng giao ước Si-nai giờ đây đã lỗi thời (Hê-bơ-rơ 8:7–13). Một lần nữa, trọng tâm nằm ở sự thất bại của luật pháp trong việc cung cấp sự tha thứ cuối cùng. Một đặc điểm thường xuất hiện trong thư Hê-bơ-rơ là sự đối lập giữa các quy định và hình phạt của giao ước Si-nai so với những gì được yêu cầu cho những người thuộc về Đấng Christ (Hê-bơ-rơ 2:1–4; 9:6–10, 15–24; 10:26–31; 12:25–29; 13:9–12). Thật vậy, những câu đầu tiên của thư tương phản sự khải thị dứt khoát được ban trong những ngày cuối cùng qua Con Đức Chúa Trời với sự khải thị từng phần và sơ khai dưới giao ước cũ (1:1–3). Sự đối lập giữa Môi-se và Đấng Christ trong Hê-bơ-rơ 3:1–6 cũng có nét tương đồng với quan điểm này.
Rõ ràng tác giả thư Hê-bơ-rơ tin rằng giao ước mới đã thay thế, hoặc đúng hơn là “làm trọn,” những gì đã được hứa trong giao ước cũ. Bây giờ thời kỳ cuối cùng đã đến, việc quay lại giao ước cũ sẽ dẫn đến sự hủy diệt đời đời. Tác giả đưa ra quan điểm một cách nghiêm khắc và dứt khoát. Những ai quay lại các quy định và lễ tế của giao ước cũ sẽ bị luận phạt, vì làm như vậy là chối bỏ công tác của Chúa Giê-xu trên thập giá (xem Hê-bơ-rơ 6:4–8; 10:26–31; 12:25–29). Do đó, ông có thể tuyên bố rằng không còn lễ tế nào để chuộc tội cho những ai từ bỏ sự hy sinh của Chúa Giê-xu (10:26). Đây là một cách khác để nói rằng những ai quay lại hệ thống tế lễ Lê-vi đã tự đóng cửa trước mọi khả năng được tha thứ. Các lễ tế bằng sinh vật trong Cựu Ước đã qua đi, nhưng những người tin Chúa vẫn dâng lên Đức Chúa Trời những lễ tế thiêng liêng qua sự ca ngợi danh Ngài và sự chia sẻ tài chính với những người có nhu cầu (Hê-bơ-rơ 13:15–16).
Tác giả thư Hê-bơ-rơ không cáo buộc giao ước Môi-se là chủ nghĩa luật pháp, cũng không tìm thấy sai sót trong các điều luật cụ thể. Thay vào đó, giao ước Môi-se và luật pháp có chức năng kiểu mẫu và mang ý nghĩa lịch sử cứu rỗi. Đền tạm trong Cựu Ước là hình bóng của đền tạm thật trên thiên đàng, nơi Đức Chúa Trời ngự trị (xem Hê-bơ-rơ 8:1–6; 9:1–10). Các lễ tế và quy định của Cựu Ước tiên báo sự hy sinh của Chúa Giê-xu Christ và thời kỳ mới đã đến trong giao ước mới (9:11–14, 23–28; 10:1–18). Những lễ tế này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chia sẻ với người khác và ngợi khen Đức Chúa Trời (13:15–16). Những lời hứa về đất hứa và sự an nghỉ trong Cựu Ước dự báo về thành thiên đàng và sự an nghỉ ngày Sa-bát dành cho dân sự Đức Chúa Trời trong thời kỳ tương lai (3:7–4:13; 11:9–10, 13–16; 12:22; 13:14).
Có sự liên kết nào giữa luật pháp Cựu Ước và sự ứng nghiệm trong Chúa Giê-xu Christ theo thư Hê-bơ-rơ không? Tác giả trích dẫn lời hứa giao ước mới trong Giê-rê-mi 31:31–34 rằng luật pháp sẽ được chép vào lòng những người tin Chúa (Hê-bơ-rơ 8:7–13). Tuy nhiên, tác giả không giải thích chi tiết việc chép luật pháp vào lòng sẽ có ý nghĩa gì trong việc ban hành các điều luật cụ thể. Ông rõ ràng tin rằng có một vị trí dành cho những mạng lệnh và sự răn dạy, như chúng ta thấy trong những lời khuyên bảo ở chương 13. Tuy nhiên, điều ông nhấn mạnh là sự thanh tẩy tội lỗi đã được hoàn thành một lần đủ cả qua sự chết của Chúa Giê-xu Christ.
Tác giả thư Hê-bơ-rơ chủ yếu viết để ngăn chặn các độc giả khỏi sự bội đạo, do đó ông không tập trung vào các vấn đề đạo đức cụ thể. Những tín hữu được khen ngợi vì họ đã thể hiện lòng thương xót và sự đồng cảm với anh chị em bị tù đày (Hê-bơ-rơ 10:34) và được khuyên nhủ tiếp tục bày tỏ lòng nhân từ đối với các tín hữu bị giam giữ (Hê-bơ-rơ 13:3). Lòng hiếu khách đối với người lạ được khuyến khích qua các ví dụ về Áp-ra-ham và Lót, những người đã tiếp đón thiên sứ mà không hề biết họ là thiên sứ (Hê-bơ-rơ 13:2). Một số lời khuyên cho thấy rằng Hội thánh đang ở bên lề cả về mặt xã hội lẫn kinh tế. Điều này phù hợp với chương 11, nơi các anh hùng đức tin thường bị phân biệt đối xử và thậm chí bị bắt bớ. Vì vậy, những người tin Chúa cần thăm viếng những người bị tù đày và tiếp đón anh chị em đến thăm. Tương tự như vậy, họ không được để lòng mình bị mê hoặc bởi tiền bạc, mà phải tin cậy rằng Đức Chúa Trời sẽ chu cấp cho họ (Hê-bơ-rơ 13:5–6). Một cộng đồng đang chịu áp lực về mặt xã hội và tài chính có thể dễ bị rạn nứt và rơi vào hỗn loạn. Do đó, họ được khuyên phải sống hòa thuận với nhau (Hê-bơ-rơ 12:14). Họ không được để sự cay đắng mọc rễ khiến nhiều người bị ô uế (Hê-bơ-rơ 12:15). Tội lỗi về tình dục cũng phải tránh để hôn nhân được giữ trong sự thanh sạch và không bị ô uế (Hê-bơ-rơ 13:4). Sự tinh sạch trong đời sống hôn nhân, lòng hiếu khách và sự chăm sóc những người có nhu cầu đều phù hợp với đạo đức Cựu Ước.
TÓM TẮT
Thư Hê-bơ-rơ nhấn mạnh rằng giao ước mới đã xuất hiện trong Chúa Giê-xu Christ. Một chức tế lễ mới đồng nghĩa với một luật pháp mới, làm trọn những gì đã được hứa trong giao ước cũ. Giờ đây, khi điều mới đã đến, những người tin Chúa không nên quay lại với những bóng hình của điều cũ. Họ đang sống trong thời kỳ ứng nghiệm những lời hứa của Đức Chúa Trời và đã nhận được sự tha thứ trọn vẹn về tội lỗi. Việc quay trở lại giao ước cũ sẽ là một quyết định dại dột và dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Dẫu vậy, những người tin Chúa vẫn được kêu gọi sống cách đẹp lòng Đức Chúa Trời, vì luật pháp của Ngài nay đã được chép vào lòng họ.
Câu Hỏi Thảo Luận
- Có phải tác giả thư Hê-bơ-rơ kết án luật pháp vì tính chất luật lệ không?
- Vì sao các lễ tế trong Cựu Ước không thể mang lại sự tha thứ?
- Tác giả thư Hê-bơ-rơ chỉ lập luận từ góc độ thuộc linh, hay ông cũng dựa trên lịch sử cứu rỗi?
- Theo thư Hê-bơ-rơ, giao ước cũ có còn hiệu lực không?
- Những người tin Chúa nên sống như thế nào theo thư Hê-bơ-rơ?